Το χωριό Σέρβου στα Οθωμανικά Κατάστοιχα 1461-63

Αναδημoσιεύουμε άρθρο που αναρτήθηκε στην Ιστοσελίδα του γειτονικού μας  χωριού Ψάρι Ηραίας.
Νομίζουμε ότι τα στοιχεία αυτά  είναι πολύ χρήσιμα και θα αξιοποιηθούν κατάλληλα από τους ασχολούμενους με την ιστορία του χωριού μας και της ευρύτερης περιοχής.

Οθωμανικά Κατάστιχα στην περιοχή μας

19.05.10

Τα ονόματα οικισμών και ονομάτων που ακολουθούν, προέρχονται από τα Οθωμανικά Κατάστιχα 1461 – 63 και βρίσκονται σήμερα στη Σόφια. Σας παρουσιάζουμε ένα μικρό δείγμα με χωριά της Αρκαδίας Psari» - Ψάρι, στον Δήμο Ηραίας  [1]  Stamati Psari Donato Gurzi Progono Gurzi Gin Kavalari Jorgi Lofka Mihal Miako Skeva Paloni Šeni Plaše Manka Psari Mengeše Psari Rondžar Psari Andreja Serbi Gjon Šorbi Gjon Staseno Kozma Vlasopulu

Το χωριό Σέρβου στα Οθωμανικά Κατάστοιχα 1461-63

O γεροβοσκός

 (του Ζαχαρία Παπαντωνίου)

Πόσα χρόνια πέρασα
κι ἄσπρισα κι ἐγέρασα
πάνω στὰ ψηλώματα
βόσκοντας τὰ πρόβατα!

Τὶς κορφὲς ἐπάτησα
καὶ νυχτοπερπάτησα
καὶ σὲ δέντρα γερικὰ
εἶδα κι εἶδ᾿ ἀγερικά!

O γεροβοσκός

Ανατολή

Ποίημα: (του Κωστή Παλαμά)

Γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,
μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,
λυπητερά,
πώς η ψυχή μου σέρνεται μαζί σας!
Eίναι χυμένη από τη μουσική σας
και πάει με τα δικά σας τα φτερά.

Σας γέννησε και μέσα σας μιλάει
και βογγάει και βαριά μοσκοβολάει
μια μάννα· καίει το λάγνο της φιλί,
κ' είναι της Mοίρας λάτρισσα και τρέμει,
ψυχή όλη σάρκα, σκλάβα σε χαρέμι,
η λαγγεμένη Aνατολή.

Mέσα σας κλαίει το μαύρο φτωχολόι,
κι όλα σας, κ' η χαρά σας, μοιρολόι
πικρό κι αργό·
μαύρος, φτωχός και σκλάβος και ακαμάτης,
στενόκαρδος, αδούλευτος, ―διαβάτης
μ' εσάς κ' εγώ.

Στο γιαλό που τού φυγαν τα καΐκια,
και του μείναν τα κρίνα και τα φύκια,
στ' όνειρο του πελάου και τ' ουρανού,
άνεργη τη ζωή να ζούσα κ' έρμη,
βουβός, χωρίς καμιάς φροντίδας θέρμη,
με τόσο νου,

όσος φτάνει σα δέντρο για να στέκω
και καπνιστής με τον καπνό να πλέκω
δαχτυλιδάκια γαλανά·
και κάποτε το στόμα να σαλεύω
κι απάνω του να ξαναζωντανεύω
τον καημό που βαριά σάς τυραννά

κι όλο αρχίζει, γυρίζει, δεν τελειώνει.
Kαι μια φυλή ζη μέσα σας και λυώνει
και μια ζωή δεμένη σπαρταρά,
γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,
μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,
λυπητερά.


Απαγγελία ποιήματος από τον ίδιο τον Κωστή Παλαμά

---

Ανατολή

Ο γάμος του Κωνσταντή

Αναδημοσίευση

Πηγή: ιστοσελίδα του χωριού Ψάρι Ηραίας

(http://www.opsarion.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=6)

και εκ μεταφοράς από το βιβλίο του Νίκου Χ Ζαφειρόπουλου «Ψάρι Ηραίας Γορτυνίας»

Είχε τελειώσει πρίν ένα χρόνο το στρατιωτικό ο Κωνσταντής και ήρθε η σειρά του να παντρευτεί.
Έβλεπε τα άλλα παιδιά που είχαν παντρευτεί και του άναβαν τα αίματα.
Έβαλε φίλους και δικούς, έβαλε κλωνιά στ' αδράχτι, να του βρουν νύφη γεροδεμένη, μπρατσάτη και καγκελοφρύδα.

Βρέθηκε και η νύφη, η μέρα που θα την γνωρίσει πλησιάζει, άρχισαν οι προετοιμασίες.

Το πρώτο θέμα που έπρεπε να κουβεντιάσουν ήταν η προίκα, αυτή ήταν ένα χωράφι από τη μέση και πάνω ή κάτω. Ο Κωνσταντής που γνώριζε το χωράφι πρίν γνωρίσει τη νύφη, ήθελε από τη μέση και πάν.

Ο γάμος του Κωνσταντή

Η Αρχαία Ηραία

Αναδημοσίευση από την Ιστοσελίδα της Λυσσαρέας  (απόσπασμα) ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΓΙΑΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΗΡΑΙΑ   Ἡ Ἡραία εἶναι γνωστή ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Χαλκοῦ - καί στούς Ἀρκαδικούς Μύθους κατέχει σημαντική θέση ἀλλά καί τά εὐρήματα στήν "Μυκηναϊκή" Νεκρόπολη στά Λουτρά δείχνουν μια ἀκμαία φιλήσυχη ἐμπορική πόλη τῆς ὁποίας οἱ πολίτες γνώριζαν να χαίρονται τη ζωή. Και στην Κλασική Ἐποχή τά Ἱερά τῆς Ἡραίας ἥταν πολύ πλούσια, οἱ Ἡραιᾶτες ἀγαποῦσαν τήν μουσική και τον Ἀθλητισμό - πολλοί αναδείχτηκαν Ὁλυμπιονίκες.  Τοὐλάχιστον δύο ναοί ἥταν άφιερωμένοι στον Διόνυσο. (Μέχρι σήμερα στά γύρω χωριά οἱ πολίτες καυχῶνται γιά τό ἐκλεκτό κρασί πού παράγουν). Τα ἀφιερώματα στούς ναούς και οἱ πίνακες πού διακοσμοῦσαν τίς οἰκίες, παραγγέλνονταν σε κορυφαίους καλλιτέχνες τῶν Ἀθηνῶν. Ἕνα τοὐλάχιστον΄ἀπό αὐτά τά ἀριστουργήματα ἀποτυπώθηκε σε Νόμισμα του 6ου ἤ  5ου  αι. πΧ. Ὅταν ὁ Παυσανίας ὁ Περιηγητής ἐπισκέφθηκε τήν Ἀρκαδία, θαύμασε τήν Ἡραία, μέ τούς μεγάλους, πλακόστρωτους δρόμους, κατάφυτους  μέ μυρσίνες. Ἐνῶ οἱ Μελαινεές καί ἡ Γόρτυς κείτονταν σέ ἐρείπια, ἡ Ἡραία ἥταν ὀργανωμένη πόλις μέ ἱερά καί κοινωνική ζωή. Ὅμως είναι οι τελευταῖες καλές εἰδήσεις για την πόλη. Ἀπό τότε δέν ἔχουμε στοιχεῖα για την τύχη τῆς . Οἱ ἀνασκαφές ἔδειξαν ὅτι κατά τήν Ρωμαϊκή ἐποχή πολλοί πλούσιοι ἔκτιζαν ἐδῶ τίς ἐπαύλεις τους μέ θέα τόν Ἀλφειό ποταμό. Ὅπως ὑποστηρίζει ὁ ἱστορικός Τάσος Γριτσόπουλος, ὅταν οἱ Ἡραιᾶτες δέχτηκαν τον Χριστιανισμό ἵδρυσαν Ναό ἐπ' ὀνόματι τοῦ Ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Προδρόμου [ἴσως λόγῳ τοῦ ποταμοῦ και τῶν βαπτίσεων στα νερά του]. Ἔτσι ὁ οἰκισμός πῆρε τό ὄνομα Ἅη - Γιάννης. Γιατί ὅμως μία πόλη σαν την Ἡραία δεν ἀναφέρεται ὡς ἕδρα ἱεραποστολῆς; Τόν 12ο αι ἡ περιοχή - μέχρι τα Λουτρά Ἡραίας - κατοικεῖται. Κτίζονται και Ναοί ὅπως ὁ Αη - Γιώργης και η Παναγία. Και ὅπως φαίνεται, οἱ Φράγκοι δεν πείραξαν τους κατοίκους. Γιῶργος  Ἲωαννίδης

Η Αρχαία Ηραία

Οι Μοιραίοι

Ποίημα: του Κώστα Βάρναλη


Απαγγελία: Κώστας Βάρναλης


Mες την υπόγεια την ταβέρνα,
μες σε καπνούς και σε βρισές
(απάνω στρίγγλιζε η λατέρνα)
όλ' η παρέα πίναμ' εψές·
εψές, σαν όλα τα βραδάκια,
να πάνε κάτου τα φαρμάκια.

Σφιγγόταν ένας πλάι στον άλλο
και κάπου εφτυούσε καταγής.
Ω! πόσο βάσανο μεγάλο
το βάσανο είναι της ζωής!
Όσο κι ο νους να τυραννιέται,
άσπρην ημέρα δε θυμιέται.

Οι Μοιραίοι

Η εγκύκλιος διαταγή του Υπενωματάρχη (1883)

Κυκλοφορούν στο  διαδύκτιο κάποιες παραλαγές της "εγκυκλίου διαταγής".
Μεταφέρουμε  δύο από αυτές με κάθε επιφύλαξη γιατί όπως φαίνεται στην πορεία του χρόνου κάποιοι θέλησαν και έκαναν - αρκετά επιτυχώς - "δημιουργική παρέμβαση".
Σημειώνεται επίσης ότι έχει γίνει παρέμβαση για τη διόρθωση της μεγάλης ανορθογραφίας του αρχικού κειμένου.....

-----------------

Η κατωτέρω εγκύκλιος διαταγή υπάρχει στη βιβλιοθήκη Δημητσάνας και έχει συνταχθεί την 3ην Δεκεμβρίου 1883, από τον τότε Αστυνόμον Α' Περιφερείας Εμμ. Λαγουδάκη, υπενωματάρχη.


<<Εγκύκλιος Διαταγή>>

Προς άπασας τας Αρχάς του Κράτους, Νομάρχας και Δημάρχους της υπ' εμέ Αστυνομικής Περιφερείας της πόλεως Δημητσάνης.

Άρθρον 1ον: Παρακαλούνται πάντες και πάσαι όπως μεθαύριον Πέμπτην, 6ην Δεκεμβρίου ε.ε., κατά την πανηγυρικήν εορτήν του Αγίου Νικολάου και επί τη εσχάτη ευκαιρεία της συγκεντρώσεως των ξένων, οι κάτοικοι της διακαιοδοσίας μου εκτελέσωσι γενικήν καθαριότητα των δρόμων της εγχωρίου ταύτης κωμοπόλεως.

Άρθρον 2ον: Να ενώσωσι διά στερεών αλύσεων τους κύνας και τους σκύλους και άπαντα τα κακοποιά στοιχεία, τα τυχόν δυνάμενα να προσβάλλωσι την εγχωρίου αιδώ.

Η εγκύκλιος διαταγή του Υπενωματάρχη (1883)

Δημοτικό τραγούδι - Κείμενο

Κ. Π. Καβάφης
Κριτική Εισαγωγή

Ν. Γ. Πολίτου, Eκλογαί από τα τραγούδια του Ελληνικού λαού. Eν Aθήναις, Tυπογραφείον «Eστία», K. Mάισνερ και N. Kαργαδούρη, 1914

Η ΣΥΛΛΟΓΗ δημοτικών τραγουδιών την οποίαν μας δίδει ο κ. Πολίτης θα ευχαριστήσει πιστεύω τους ενδιαφερομένους εις την λαϊκή μας ποίησι --είναι με προσοχή μεγάλη καμωμένη, έχει σημειώσεις επεξηγηματικές του θέματος κάθε τραγουδιού, έχει άλλες σημειώσεις που εξηγούν τες ασυνήθεις λέξεις και τους ασυνήθεις τύπους, έχει έναν πολύ καλό πίνακα εις τον οποίον αναγράφονται με ακρίβειαν και σαφήνειαν οι πηγές, και η διαίρεσις του βιβλίου --εις δέκα τέσσαρα μέρη και δυο επίμετρα-- είναι πολύ επιτυχής.

Τα δέκα τέσσαρα μέρη είναι "Ιστορικά Τραγούδιά", "Κλέφτικα Τραγούδια", "Ακριτικά Τραγούδια", '"Παραλογαίς", "Τραγούδια της Αγάπης", "Νυφιάτικα Τραγούδια", "Ναναρίσματα", "Κάλανδα Βαΐτικα", "Τραγούδια της Ξενιτειάς", "Μοιρολόγια", "Μοιρολόγια του Κάτω Κόσμου καί του Χάρού", "Γνωμικά Τραγούδια", "Εργατικά και Βλάχικα", "Περιγελαστικά". Τα Επίμετρα είναι "Δημοτικά Τραγούδια των Μέσων Χρόνων", και "Τραγούδια εις Ελληνικάς Διαλέκτους".

Τα "Ιστορικά Τραγούδια" αρχίζουν με το "Κρούσος της Αντριανόπολης". Η παρατήρησις του κ. Πολίτου επ' αυτού είναι ορθοτάτη. Θα ήταν αστείον να υποτεθεί ότι αναφέρεται εις την κατάληψιν της Aδριανουπόλεως, υπό των Ρώσων, στα 1829. Οι στοχασμοί του συγγραφέως που τον κάμνουν να θέλει το 1361 ως εποχή για το άσμα εμένα με πείθουν μπορεί να μην πείσουν άλλους σπουδαστάς της ιστορίας, πάντως όμως θα ομολογηθεί ότι μοιάζει πολύ αρχαίο μνημείον αυτό το εξάστιχον άσμα:(1) Στην συλλογή του Πασσόβ επίσης χρονολογείται 1361. Ο πρώτος που το εδημοσίευσεν ήταν ο Άγγλος λόγιος Πάσλη (στα Ι837).

Δημοτικό τραγούδι - Κείμενο

Ο Δήμος και το καρυοφύλλι του

Εγέρασα, μωρές παιδιά. Πενήντα χρόνους κλέφτης
τον ύπνο δεν εχόρτασα, και τώρ'αποσταμένος
θέλω να πάω να κοιμηθώ. Εστέρεψ'η καρδιά μου.
Βρύση το αίμα το'χυσα σταλαματιά δε μένει.

Θέλω να πάω να κοιμηθώ. Κόψτε κλαρί απ'το λόγγο
να'ναι χλωρό και δροσερό, να'ναι ανθούς γεμάτο,
και στρώστε το κρεβάτι μου και βάλτε με να πέσω.

Ο Δήμος και το καρυοφύλλι του

Ένας Έλληνας - ο Μακρυγιάννης

Ένας Έλληνας - ο Μακρυγιάννης

Πηγή: Γιώργου Σεφέρη, «Δοκιμές», εκδ. Ίκαρος, Αθήναι 1981 (4).


Κεφάλαιο 1

ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ συνοικία του Μακρυγιάννη την ξέρουν όλοι οι Αθηναίοι. Τη δράση του αγωνιστή του '21, του πρωτεργάτη της Γ' Σεπτεμβρίου και του κατάδικου των στρατοδικείων του Όθωνα, την ξέρουν όσοι μελέτησαν τα χρονικά της Επανάστασης και της βαυαροκρατίας. Είναι όμως λιγοστοί εκείνοι που πρόσεξαν πως ο Μακρυγιάννης μας άφησε ένα πολύ σημαντικό βιβλίο -την ιστορία της ζωής του- ίσως επειδή ήταν ένας αγράμματος.

Τον Μακρυγιάννη των Απομνημονευμάτων τον αγάπησαν πραγματικά μερικοί νέοι που άρχισαν να δημοσιεύουν ύστερα από τη μικρασιατική καταστροφή. Δε νομίζω πως θα γελαστώ πολύ αν προσθέσω πως η φωνή του μπαίνει δειλά και ψιθυριστά στην ελληνική ζωή ανάμεσα στα 1925 και στα 1935. Κι αυτό δεν μπορούσε να φανεί στο πλατύ κοινό. Οι νέοι που μεγάλωσαν στον περασμένο παγκόσμιο πόλεμο και ήταν ακόμη στην ακμή της ηλικίας τους όταν άρχισε η σημερινή κρίση, δεν πρόφτασαν ούτε το έργο τους να ωριμάσουν ούτε να αποκαταστήσουν τη δική τους ιεραρχία πνευματικών αξιών όπως την ήθελαν.

Ένας Έλληνας - ο Μακρυγιάννης