Οι Γεωργοί

Από το βιβλίο του Ιερέα Χρήστου Αθ. Κομνηνού «ΛΥΚΟΥΡΕΣΗ – ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ-ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΘΗΝΑ 1996»

 

Οι κάτοικοι του χωριού από παλαιότερους χρόνους και μέχρι το 1970 είχαν βασική ενασχόληση τη γεωργία και την κτηνοτροφία. 
Περίμεναν το φθινόπωρο, αρχές του Σεπτέμβρη, να βρέξει, να ετοιμάσουν τα αλέτρια, τα ζυγονόμια, το ζυγό, τα λουριά. 

Τα λουριά που ήταν στο ζυγό με το γούζι, ήταν από τομάρι γίδας. Το έβγαζαν λουρί όχι πολύ πλατύ. Στη συνέχεια το ξύριζαν να φύγει η τρίχα και μετά έπλεκαν δέκα λουρίδες μαζί. Άφταστη σε αυτή τη δουλειά η γιαγιά μου, η Νικόλακαινα. Αυτά με το γούζι στο μέσο του ζυγού συνδέονταν με το αλέτρι. Περνούσε το αλέτρι μέσα στο γούζι.

Μπροστά ήταν η τρύπα του αλετριού. Περνούσαν μέσα την λεγόμενη πρόκα, φτιαγμένη από ξύλο, και γινόταν η ένωση ανάμεσα στο ζυγό και το αλέτρι. Έδεναν και τις τριχιές για τράβηγμα, τις αλυσίδες που ήταν μαζί με τα ζυγονόμια, φορεμένα στο λαιμό των μουλαριών και το ζευγάρι έτοιμο να οργώσει. 

Οι Γεωργοί

Ο Τρύγος

Θοδωρή  Γ. Τρουπή (Γκράβαρη)

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα Servou.gr

Το αμπέλι καποτελεί μέρος της πανάρχαιης ιστορικής και πολιτιστικής ελληνικής κληρονομιάς. Είναι βέβαιο πως ο άνθρωπος χρησιμοποιούσε για τη διατροφή του τα σταφύλια, από την εποχή του ορείχαλκου. Μετά τον κατακλυσμό, ο Νώε -λέει η Παλαιά Διαθήκη-, φύτεψε αμπέλι. 
Στην Ομηρική εποχή η αμπελουργία ήταν πολύ ανεπτυγμένη, και ο Οδυσσέας χρησιμοποίησε το ξακουστό κρασί της Θράκης, για να μεθύσει τον Πολύφημο.

Πολλές χώρες υποστηρίζουν πως αυτές ήταν η πρώτη Πατρίδα του αμπελιού και όλες σχεδόν απέδιδαν την ανακάλυψη και καλλιέργειά του σε κάποια Θεότητα. Οι Έλληνες είχαμε το Διόνυσο, οι πρώτοι Ιταλοί τον Κρόνο και αργότερα οι Ρωμαίοι το Βάκχο. Μεγάλοι ποιητές, γλύπτες, χριστιανοί υμνογράφοι και λαϊκοί καλλιτέχνες, τραγούδησαν, ζωγράφισαν και σκάλισαν το ωραίο φυτό από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.

Ο Τρύγος

Αναδρομικές Παράνομες Αναμνήσεις

Γιώργου Τρουπή
Καθηγητή Ιατρικής

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Αρτοζήνος"

1953. Μετεμφυλιακή και μετ΄αδελφοκτόνος εποχή.

Το χωριό στα φόρτε του.

Γεμάτο. Ανθρώπους, ζα, γιδοπρόβατα, γουρούνια, κότες, γάτες και σκυλιά.

Παραγωγή; Καρύδια, Νερά και Πέτρες.

Πολλές πέτρες.

Φτώχεια μεγάλη. Και μεγάλη ανέχεια.

Διακονιαραίοι πάμπολλοι, με πρώτο τον μουγκό. Ποιος δεν τον θυμάται;

Χωριό ορεινό, μαστορικό, ιστορικό αλλά και ηρωικό.

Άνθρωποι ξωμάχοι με ροζιασμένα χέρια και μπαλωμένα ρούχα και παπούτσια.

Φρούτα; Κανένα αγριάπιδο, αγκόρτσα, κανα κορόμηλο, κανένα μήλο και βατόμουρα.

Καρπούζι, πεπόνι, πορτοκάλι, μανταρίνι ούτε για δείγμα.

Φράουλες; Λέξη άγνωστη.

Σύκα αχλάδια και αυγά; Ερχόταν και μας πουλούσαν γυρολόγοι από τα κάτω Χωριά (σε όποιον είχε τον παρά).

Ήμασταν όλοι ίσοι. Και όλοι αγνοί.

Ξεχώριζε λίγο ο δάσκαλος, ο παππάς και ο χωροφύλακας.

Η φτώχεια σε έσπρωχνε στη μαστοριά, στο εμπόριο ή στα γράμματα.

Αρκετά. Ας είναι μέχρι εδώ.

Είπαμε 1953. Μάης μήνας.

Η άνοιξη στα μπούνια της. Όλα καταπράσινα. Ευωδιάζει η πλάση.

Παπαρούνες παντού. Χωράφια, κήποι περιβόλια και αγριολούλουδα.

Πολλά αγριολούλουδα, που μοσχομυρίζουν όλο το χωριό.

Η φύση οργιάζει. Χαρά Θεού. Xάρμα ομορφιάς. 

Μα!!! Εκείνη η κερασιά στη Μούσγα δίπλα στου Σιουπάτη, του μπάρμπα Σπήλιου (Μητρο-Σπήλιου).

Σκέτος πειρασμός.

Αναδρομικές Παράνομες Αναμνήσεις

Τα Φώτα στο χωριό πριν 65 χρόνια

του Θοδωρή Γ. Τρουπή (Γκράβαρη)

Η γιορτή των  Φώτων είναι μια από τις μεγαλύτερες  της Χριστιανοσύνης. Ο εορτασμός άρχιζε από την ημέρα της Πρωτάγιασης. Οι νοικοκυρές από πολύ πρωί ετοίμαζαν τα σπίτια, και πέταγαν τη στάχτη από τα τζάκια, λιβάνιζαν και περίμεναν τον Παπα-Αναστάση που επισκεπτόταν όλα τα σπίτια του χωριού φέροντας μαζί του το ειδικό δοχείο (είδος μικρής τέσας)  με τον Αγιασμό και το Σταυρό  όπου έψαλλε το «‘Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου Σου Κύριε…», αγιάζοντας με ραντισμό πρώτα τα εικονίσματα και ακολουθούσε ο αγιασμός του σπιτιού και των ενοίκων. Οι νοικοκυρές αφού ασπάζονταν το Σταυρό, φίλευαν τον παπά με τσίπουρο η κρασί δίνοντας και μικρό χαρτονόμισμα, η αβγά η καρύδια που τα τοποθετούσαν στο μικρό καλαθάκι που κρατούσε το μικρό παιδί, βοηθός του ιερέα.

Τα Φώτα στο χωριό πριν 65 χρόνια

Τα δικά μου παιδικά Χριστούγεννα

του Θοδωρή Γ. Τρουπή (Γκράβαρη)

Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν έτσι η πόλη ξεκίνησε να φοράει τα γιορτινά της. Μέσα σε όλο αυτό το γιορτινό πνεύμα ο καθένας μας βιώνει τα Χριστούγεννα με διαφορετικό τρόπο και αυτή η χαρμόσυνη γιορτή έχει άλλη σημασία για τον καθένα από εμάς. Για εμένα Χριστούγεννα σημαίνει αναμνήσεις…. αναμνήσεις που στο μυαλό μου είναι φρέσκες, γλυκές, χαρούμενες και με κάνει να σκέφτομαι: «Πως πέρασαν τα χρόνια;  Πως άλλαξαν τα πράγματα, με την τεχνολογία, να έχουμε σχεδόν αλλοτριωθεί.

Έτσι αποφάσισα να θυμηθώ όλα αυτά που μου έχουν μείνει από τα Χριστούγεννα των παιδικών μου χρόνων.

Τα δικά μου παιδικά Χριστούγεννα

Παλιές Μαθητικές Αναμνήσεις

 Από το βιβλίο του Βασίλη Ι. Δάρα
«Ιστορικά του Σέρβου Γορτυνίας
 Ιστορία-Λαογραφία-Παράδοση, Αθήνα 1988»

Τα τελειόφοιτα παιδιά του Δημοτικού, όσα ήθελαν και οι γονείς τους, εί­χαν κάποια οικονομική ευχέρεια, συνέχιζαν τις σπουδές τους στο Γυμνάσιο Λαγκαδίων (τότε Πρακτικό Αύκειο).
Πήγαιναν φοβισμένα, έγραφαν στις εισα­γωγικές εξετάσεις και αφού εισάγονταν, οι γονείς, τους νοίκιαζαν ένα δωμά­τιο, όπου τα έβαζαν 2~3 μαζί, για να πληρώνουν λιγότερο νοίκι και νά ’χουν και παρέα.

Χρήστος Αναστασόπουλος, Θοδωρής Γ. Τρουπής, Χρήστος Δημητρόπουλος

Τους αγόραζαν και μαθητικό καπέλλο με την κουκουβάγια και το γείσο και κείνα φούσκωναν σαν τις γαλοπούλες, γιατί ήσαν παιδιά του Λυκείου.

Και αρχίζει ο αγώνας της σπουδής.

Του Σέρβου απείχε από τα Λαγκάδια κάπου λιγότερο από δύο ώρες!

Έρχονταν δε στο Λύκειο παιδιά και από τα άλλα χωριά Ρεκούνι, Σταυροδρόμι, Τρόπαια, Βαλτετσίκου, Κιρπινή, Μυγδαλιά. Ο εφιάλτης για τα Σερβιωτόπουλα που πηγαινοέρχονταν ήταν το ποτάμι στου «Μπούφη»· που κατέβαζε το χειμώνα.

Παλιές Μαθητικές Αναμνήσεις

Η γενιά μας - Για να θυμούνται οι παλιοί και να ζηλεύουν οι νεώτεροι

Σύμφωνα με τις στατιστικές, αυτοί από εμάς που ήμασταν παιδιά τις δεκαετίες του 40 50 60 και 70 πιθανόν δεν θα έπρεπε να είχαμε επιζήσει.

Οι κούνιες μας ήταν βαμμένες με γυαλιστερή λαδομπογιά με βάση το μόλυβδο. Τα πατώματα είχαν μωσαϊκό που σου περόνιαζε τα κόκκαλα κι οι κρεβατοκάμαρες ξύλινα πατώματα που τα γυάλιζαν με παρκετίνη, με κάτι βαρειές παρκετέζες και κάθε τόσο αγκίθες καρφωνόντουσαν στις ξυπόλητες πατουσες μας.

Οι παιδικές αρρώστιες έκαναν θραύση. Κάθε τόσο κι ένας φίλος ή συμμαθητής πάθαινε ιλαρά, κοκύτη, μαγουλάδες, ανεμοβλογιά.

Δεν είχαμε καπάκια ασφαλείας στα μπουκάλια με τα φάρμακα, ούτε καπάκια στις πρίζες του δωματίου, εκείνες τις σκούρες τις φτιαγμένες από βακελίτη.

Ζεσταινόμασταν με σóμπες με ξύλα ή με κάρβουνο, ή με θερμάστρες πετρελαίου. Που να βρεθεί καλοριφέρ τότε.

Τηλέφωνο είχε ή σε κανένα θάλαμο του ΟΤΕ με κερματοδέκτη με εκείνες τις μάρκες τις χαραγμένες, ή στο περίπτερο της γειτονιάς, που είχε κρεμασμένα με μανταλάκια τα περιοδικά μας ο Μικρός Ηρωας κι ο Μικρός Σερίφης, κι ακόμα το Ρομάντζο, το Πάνθεον, το Ντομινό, η Βεντέττα, το Πρώτο, το Εμπρός.

Η γενιά μας - Για να θυμούνται οι παλιοί και να ζηλεύουν οι νεώτεροι

'Ετοιμος... παλεύουμε

Αναδημοσίευση

Πηγή: gortynios-isv.blogspot.gr

Φαντάσματα, Νεράιδες, Στοιχειά, Μπαμπούλες, Σμιρδάκια, μας λέγανε τότε, πως ήσαν,  πως υπάρχουνε πολλά, που βγαίνουνε και περπατάνε τα βράδια,  την νύχτα, την άφωνη την ώρα, στα απόσκια,  στα σκοτεινά, στα στοιχειωμένα μέρη… 
Και ο Σατανάς, ο Τρισκατάρατος, ο τρικέρατος ο σκατογένης, ήταν και είναι ο πιο τρανός, ο πιο φοβερός, από όλους τους άλλους, από όλα τα άλλα τα στοιχειά!..
Αυτός  παντού είναι, σε όλους τους τόπους και εδώ, και εκεί, και παρακεί, όλο τον καιρό και όλες τις ώρες,  εκεί  υπάρχει, που μόνο, όταν κάνεις το σχήμα του σταυρού, όταν καις λιβάνι και  όταν έχεις επάνω σου για φυλαχτό, το μαυρομάνικο, το δίκοπο μαχαίρι, που η λαβή του έχει γίνει, είχε φτιαχτεί, από το τσέπι, τα κέρατα του μαύρου τράγου, έτσι μας έλεγαν τότε,  ότι με αυτά μόνο νικιέται, τότε μόνο, αυτός μονάχα φεύγει, με τίποτα άλλο δεν νικιέται, με τίποτα αυτός δεν φεύγει…
Εκεί κάθεται σταυροπόδι και όλο, ανακατωσούρες φέρνει.
Κάνει το κακό!... Κάνει τις διαβολιές του!…

'Ετοιμος... παλεύουμε

Τα Μαστορόπουλα

Αναδημοσίευση

Πηγή: ιστοσελίδα servou.gr
http://www.servou.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1766:26-02-11-&catid=53:thimisoutapalia&Itemid=71

Χ. Αθ. Μαραγκού, υποστρατήγου ε.α.

«...Τα πολλά δρομολόγια στο βουνό, στα νταμάρια, στη βρύση για να φέρουν τα υλικά, τις πέτρες, την άμμο, το νερό, χάλαγαν τα παπούτσια τους και πολλές φορές τάδεναν με κάνα σύρμα για να μη τους μείνουν στο δρόμο.  Το σύρμα πλήγιαζε τα πόδια τους και η ξυπολυσιά δημιουργούσε λιθαροπάτια...».

Το ξεκίνημα

Μ' ένα σακούλι με λίγο ψωμοτύρι, με καμιά δεκαριά καρύδια με δυο-τρία  μουστοκούλουρα, με κάνα ντρίλινο παντελονάκι, τυλιγμένα σ' ένα παλιό σάισμα και φορτωμένα σε κάποιο ζώο του μπουλουκιού, ξεκινούσαν τα μαστορόπουλα το πρώτο τους ταξίδι στην ασημότεχνη.

Σύμφωνα με το έθιμο, για να ριζώσουν, για να προκόψουν, για να είναι δυνατοί, για να αντέχουν στα ταξίδια και στις δουλειές,  έβαζαν κι ένα χαλικάκι στο στόμα τους που  το κρατούσαν πολλές ώρες στην αρχή της διαδρομής στο πρώτο ταξίδι.

Ήταν το γούρι, ήταν το ξεκίνημα.

Αναλόγως συνθηκών βάδιζαν τριάντα με σαράντα χιλιόμετρα την ημέρα και τα βράδια κατάκοπα έβοσκαν τα ζώα στα χωράφια κοντά στο δρόμο και τα ετοίμαζαν για την πορεία της επομένης ημέρας.

Τα ταξίδια ήταν μακρινά, διαρκούσαν τρεις με τέσσερις μέρες και υπήρχε περίπτωση  να γίνονται  και με άσχημες καιρικές συνθήκες.

Τα Μαστορόπουλα

Ο κοκκινολαίμης

(ή παραμύθι για μικρά παιδιά)

Αναδημοσίευση

Πηγή: ιστοσελίδα servou.gr
http://www.servou.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1763:dfg&catid=144:efd&Itemid=71

Μπα ! που τον θυμήθηκε τώρα τούτος τον κοκκινολαίμη ; αναρωτηθήκατε κιόλας ...

Ναι. Απ' όλα τα πουλιά πιο πολύ αγαπώ τον κοκκινολαίμη. Κι αυτή η αγάπη ήρθε απότομα και ξαφνικά σαν εκείνο που λένε κεραυνοβόλος έρωτας. Και θα ιδείτε πως και γιατί. Μη βιάζεστε. Μικρή είναι η ιστορία. Τόσο μικρή σαν το πουλάκι ετούτο.

Ένα ματσάκι γράμματα μόνο.

Τον κοκκινολαίμη τον ξέρετε δα όλοι ή σχεδόν όλοι. Όχι βέβαια όπως το χελιδόνι ας πούμε ή την τσίχλα ή την καρδερίνα ή τον κότσιφα και την πέρδικα - καίτοι οι τελευταίες τείνουν να εξαφανιστούν, να τις εξαφανίσει δηλ.ο άνθρωπος, ποιος άλλος ; - ή το σπουργίτι ή το περιστέρι. Αλλά τον ξέρετε, είμαι σίγουρος. Αλλού τον λένε και καλογιάννο. Και στην Κρήτη Γιαννακό.

Για τους λίγους όμως που πιθανόν να μην τον ξέρουν και ιδίως για τα παιδιά, λέω ότι μιλάμε για ένα πολύ μικρό πουλάκι. Μια μπαλίτσα φουσκωτή, παχουλή απο αφράτα πούπουλα μικρότερη απ' του τέννις. Γιατί χωρίς τα πούπουλα είναι δεν είναι ίσαμ' ένα μικρό κεράσι ή βύσσινο. Χωρίς λαιμό καθόλου. Και τον λένε κοκκινολαίμη. Λες και έχει λαιμό σαν του λέλεκα ή της καμηλοπάρδαλης, που όμως δεν την είπαμε λαιμοπαρδάλω.

Ο κοκκινολαίμης

Η ζωή των Σερβαίων τσοπάνηδων

(του Γιάννη Κ. Ρουσιά)

Με τη γραφή μου αυτή θα προσπαθήσω να περιγράψω τις δυσκολίες της καθημερινής ζωής των τσοπαναραίων, όπως τις έχω ακούσει από τους γονείς μου αλλά και από προσωπικά βιώματα. Έχω ζήσει πάρα πολλά σαν τσοπανόπουλο, και καλά και άσχημα. Αν και δύσκολα χρόνια τα νοσταλγώ.

Ο πατέρας μου, ο θείος μου ο Στάθης και ο θείος μου ο Μαρίνης ήσαν τσοπάνηδες από μικρά παιδιά, όλοι τους παιδιά του αρχιτσέλιγκα «Ρουσόγιαννη». Κάθε χειμώνα, πριν το 1940, κατέβαιναν με τα κοπάδια τους στα «χειμαδιά», στο τσιφλίκι του Αντωνόπουλου (από τη Δημητσάνα), στο πρώην χωριό Αναζύρι Ηραίας. Ο θείος μου ο Μαρίνης γύρω στο 1955 εγκατέλειψε τα γιδοπρόβατα και έγινε καφετζής. Ο πατέρας μου με το θείο μου το Στάθη, είχαν μαζί πολλά γιδοπρόβατα 400 – 500. Για πολλά χρόνια που τα παιδιά τους ήταν μικρά, είχαν και τσοπανόπουλα ( Σαν παραγιούς ), αλλά και την εποχή του πολέμου και εμφυλίου, που για κάποια χρόνια ήσαν επιστρατευμένοι.Όταν τα παιδιά τους μεγάλωσαν γύρω στα 1950 – 1955, χώρισαν τα κοπάδια τους (μπουλούκια τα έλεγαν) και ο καθένας με την οικογένειά του κατέβαινε το χειμώνα στο Αναζύρι σε χωριστά λειβάδια και το καλοκαίρι ανέβαιναν στον Αρτοζήνο και στο Σερβόβουνο.

Η ζωή των Σερβαίων τσοπάνηδων

Σχολείο Σέρβου στα χρόνια της κατοχής

(του Γεωργίου. Δ. Βέργου)

Στα μαύρα και δύσκολα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου πολέμου είχα την τύχη να εγγραφώ στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού μας και στη συνέχεια στο Γυμνάσιο Λαγκαδίων. Eίμαι γεννημένος το 1937 και το έτος 1943 γράφτηκα στην πρώτη τάξη του δημοτικού με δάσκαλο τον αείμνηστο Χρ. Δάρα.   Μόνο τρεις ημέρες έμεινα στην πρώτη τάξη, γιατί την τέταρτη με «προβίβασε» στη δευτέρα τάξη διότι...ήξερα να διαβάζω όλο το βιβλίο της πρώτης. Για καλή μου τύχη, ο πατέρας μου είχε αγοράσει το βιβλίο από την προηγούμενη χρονιά. Στη δευτέρα τάξη δάσκαλός μου ήταν ο κ. Βασ. Δάρας.

Σχολείο Σέρβου στα χρόνια της κατοχής

Τα αχνάρια

(του Γιάννη Στ. Βέργου)

Με αφορμή την κρίση των Σκοπίων και την ανακίνηση του Μακεδονικού ζητήματος, ο νους μου πήγε σε πολλά.

Θυμήθηκα… και τι δεν θυμήθηκα... Θυμήθηκα της Ιστορίας όλα τα παλιά, από όσα μπορούσα να θυμηθώ, τους μαχητές, τους ήρωες τους νέους και τους παλαιούς και τους Μακεδονομάχους.

Έτσι γίνεται σε τούτες τις δύσκολες στιγμές… ξυπνάνε μνήμες...

Θυμήθηκα συγχωριανούς, πατριώτες, συγγενείς που θυσία έπεσαν για την ιδέα την μεγάλη, στης ελευθερίας την πάλη. Και μπροστάρης ήτανε ο λοχαγός ο Δημητριός Τρουπής που και αυτός στο δήθεν, το δάσκαλο έκανε εκεί επάνω στην Μακεδονία και τα άλλα γράμματα [πράγματα] τους μάθαινε, το πώς να ξεσηκωθούνε… και έκανε και αυτός τον δάσκαλο χωρίς σε πολύ σχολειό να πάει, μα πολύ καλά «αυτά» τα δίδασκε, ως πως τα μολογάνε.

Τα αχνάρια

Τα κεράσια της Τζικούλας

(του Γιάννη Νικ. Δάρα)

Σαν  παιδιά, με τα κριτήρια της εποχής  εκείνης  τουλάχιστον, είμαστε  καλά παιδιά. Τα όσα μας έλεγαν οι μεγαλύτεροι, ή γονείς μας ήσαντε ή μπαρμπάδες ή γείτονες ή και περαστικοί, τ' ακούγαμε χωρίς αντιλογίες. Τους δασκάλους μας και στην εφηβεία μας τους καθηγητές μας, τους σεβόμαστε ακόμα περισσότερο, αλλά και αυτοί αξίζανε πράγματι τον σεβασμό και την εκτίμηση. Αισθάνομαι τον πειρασμό να πω ένα σωρό πράματα για την αξιοπρέπεια, τη σοβαρότητα και την αφοσίωση στο καθήκον αυτών των ανθρώπων, αλλά εδώ θέλω να καταπιαστώ με μια ιστοριούλα, από κείνα τα παιδικά μας ωραία και ξένοιαστα χρόνια ενώ έπρεπε να κάνω και ένα μικρό πρόλογο για να μπω στο κλίμα της εποχής εκείνης.

Τα κεράσια της Τζικούλας

Το κλαρί για τις γίδες

(του Τουθέα)

Στη βαρυχειμωνιά του χωριού πριν 50 χρόνια

Με αφορμή τη φετινή χιονόπτωση στα μέσα Φεβρουαρίου, ήρθαν στο μυαλό μου διάφορες εικόνες του χωριού, από πολλές βαρυχειμωνιές της παιδικής μου ηλικίας. Θα ανασύρω από τη μνήμη μου κάποιες από αυτές και θα τις περιγράψω για να μαθαίνουν οι νεότεροι κάτω από ποιες συνθήκες ζούσαμε τους χειμώνες στο χωριό, πριν πενήντα περίπου χρόνια, που μοιάζουν απίστευτες στη νεότερη γενιά.
Eκείνες τις εποχές οι κλιματολογικές συνθήκες στην ορεινή Γορτυνία ήταν διαφορετικές από αυτές που ζούμε τα τελευταία χρόνια. Ο χειμώνας ήταν βαρύς και η ζωή γινόταν πολύ δύσκολη τους χειμερινούς μήνες. Μερικά χρόνια τα χιόνια ξεπερνούσαν το ενάμισι μέτρο στο χωριό και το κρύο με τον δυνατό αέρα ήταν ιδιαίτερα έντονα.

Το κλαρί για τις γίδες

Τα καλοκαίρια στον Αρτοζήνο

(του Θοδωρή Γ. Τρουπή - Γκράβαρη)

Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1950, πριν αρχίσει η ερήμωση της υπαίθρου με την ανάπτυξη της αστυφιλίας, οι κάτοικοι του χωριού επιβίωναν στηριζόμενοι στην πρωτόγονη αγροτική οικονομία και κτηνοτροφία και συμπληρωματικά στις μαστοροδουλειές, όπως του κτίστη, του τσαγκάρη, του σιδερά, του πραματευτή κ.α.

Επειδή δεν υπήρχε επαρκής ζωτικός καλλιεργήσιμος χώρος στην περιοχή γύρω από το χωριό, από ανάγκη καλλιεργούσαν χωράφια που ήταν μακριά 2-3 ώρες πεζοπορίας, όπου πρώτα και καλύτερα ήταν τα χωράφια στον Αρτοζήνο, διάσπαρτα σε διάφορες τοποθεσίες του βουνού όπως στον Πηλό, στον Αγιολιά, στον Αγιοδημήτρη, στου Μπουρνάζου, στην Πλαγιά, στου Μοσχονά, στην Κορωνιότισα, στην Περδικόβρυση, στου Μαυρομάτι, στου Πετροκόπου, στους Αγιάννηδες, στους Αγιώργηδες, στην Κρυόβρυση κ.α.

Τα καλοκαίρια στον Αρτοζήνο

Οι βρύσες του χωριού και το υδραγωγείο

(του Θοδωρή Γ. Τρουπή - Γκράβαρη)


Με αφορμή τα έργα που γίνονται αυτόν τον καιρό στο χωριό για την αντικατάσταση των αμιαντοσωλήνων του δικτύου ύδρευσης και αναπολώντας 55 χρόνια πίσω, θα προσπαθήσω να περιγράψω με ποιόν τρόπο γινόταν εκείνα τα χρόνια η διαχείριση και εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων.

Όπως όλα τα χωριά, έτσι και το δικό μας ήταν χτισμένο σε χώρο που υπήρχαν βρύσες για να καλύπτουν μια από τις βασικότερες ανάγκες της ζωής.

Οι βρύσες του χωριού και το υδραγωγείο